Παθητική επιθετικότητα (Μέρος Ά)

Άραγε, υπάρχουν φορές που είσαι τόσο θυμωμένος ώστε να αρνείσαι να δράσεις, και κανένας δεν μπορεί να σε πείσει να κάνεις κάτι που δεν θέλεις; Αυτό μπορεί να είναι τόσο επιθετικό και καταστροφικό όσο και μία έντονη σύγκρουση, αλλά με πολύ πιο αυτάρεσκη συμπεριφορά, καθώς δύνασαι και να το αρνηθείς! Αν θέλεις να δείχνεις «καλός» καθώς κάνεις κακό, και αυτή είναι η προσέγγιση που σου ταιριάζει όταν καλείσαι να αντιπαρατεθείς με κάποιον άλλον, μην ξαφνιαστείς αν κολλήσεις σε ένα μακρύ, επώδυνο και αυτοκαταστροφικό φαύλο κύκλο, αυτόν της παθητικής επιθετικότητας

Η παθητική επιθετικότητα μπορεί να πάρει τις παρακάτω μορφές:

  • Εχθρική αδράνεια
  • Καλυμμένη επιθετικότητα
  • Καλυμμένη περιφρόνυση
  • Σιωπηρη εμπάθεια
  • Αντεκδίκηση μέσω της μη δράσης

Με ποιες συμπεριφορές όμως εκδηλώνεται και πώς μπορούμε να την αναγνωρίσουμε;

Εδώ είναι ορισμένες παθητικά επιθετικές συμπεριφορές με τις οποίες εκφράζουμε τον καλυμμένο θυμό μας.

  • Ειρωνικό χαμόγελο: λέω «ναι» και χαμογελώ ενώ εννοώ «με τίποτα!»
  • Αρνούμαι την εχθρική διάθεση: «ποιος, εγώ;»
  • Αρνούμαι την ευθύνη ή το γεγονός με τρόπο αληθοφανή και εύλογο: «εγώ ποτέ δεν θα το έκανα αυτό!»
  • Δείχνω καλός ενώ δεν έχω ενεργήσει ανάλογα «τι κρίμα που τελικά δεν μπόρεσα να σε βοηθήσω!».
  • Καθυστερώ ή βρίσκω άλλα εμπόδια
  • Παίζω το θύμα σιωπώντας
  • Χτίζω επικοινωνιακούς τοίχους: σταματώ να ανταποκρίνομαι και αρνούμαι να δώσω απαντήσεις ή να συνεργαστώ
  • Χειρίζομαι τους άλλους: ελέγχω τους ανθρώπους χωρίς να τους το γνωστοποιώ και ενεργώ έξω από τα πλαίσια αμοιβαίας εμπιστοσύνης
  • Αποσύρομαι παθητικά χωρίς ενημέρωση, δεν ανταποκρίνομαι, δεν συνεργάζομαι, υπονομεύω και εκδικούμαι με καλλυμένο τρόπο
  • Υποφέρω στη σιωπή… καθώς φορτώνω με πικρία, δικαιολογώντας την αντεκδίκησηπροσ τον άλλον, και περιμένοντας να λάβω προσοχή, συμπόνια ή σωτηρία για το δράμα μου.
  • Παίζω το θύμα επικαλούμενος αδυναμία, προσποιούμενος την απουσία επιλογών και αρνούμενος την ευθύνη που μου αναλογεί: «τι άλλο μπορούσα να κάνω!»
  • Παίζω τον μάρτυρα δημοσίως επιλέγοντας μια αρνητική εκδοχή προκειμένου να  δικαιολογήσω την όποια εκδικητική συμπεριφορά μου ή για να διεγείρω την συμπόνια: «εγώ που έχασα τον χρόνο μου!».
  • Μιλάω για τον άλλον αντί να του μιλώ για την προβληματική συμπεριφορά του  (ψυχολογικοποίηση): «είσαι ρατσιστής!»

και… κάπως έτσι, ρίχνουμε λάδι στη φωτιά!

Ένας εξαιρετικά καταστρεπτικός φαύλος κύκλος ξεκινάει όταν μια παθητικά-επιθετική συμπεριφορά χρησιμοποιείται σε μία σχέση με κάποιο άλλο εχθρικό ή επιθετικό άτομο. Το εχθρικό άτομο προκαλείται να  εκδηλώσει ακόμα πιο επιθετικά τον θυμό του και αυτό στη συνέχεια χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει την παθητικά επιθετική αντίδραση που λέει: «θα σου δείξω εγώ ΚΑΙ αρνούμαι να γίνω βίαιος όπως εσύ». Αυτή η εχθρική αδράνεια διεγείρει το αρχικά εχθρικό άτομο περισσότερο και έτσι ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται και η ένταση κλιμακώνεται. Η λήξη αυτού του μοτίβου επιτυγχάνεται εάν και μόνο εάν  οι συμμετέχοντες δουλέψουν  επί της σχέσης και έτσι καταφέρουν να αποδομήσουν τον κύκλο του θυμού.